تاریخچه بستنی ایران

ایرانی‌ها در قدیم نوعی دسر که شبیه به بستنی امروزی بود را در مجالس استفاده می‌کردند. این دسر از یخ و آب افشره انگور درست می‌شد. به این ترتیب که ایرانی‌ها در فصول گرم از افشره انگور استفاده می‌کردند و آن را روی یخ و برف می‌ریختند و به عنوان یک دسر خنک از آن استفاده می‌کردند و این اولین بستنی ایرانی را شکل داد. 
احتمالا برای شما هم این سوال پیش آمده که در آن زمان که یخچال وجود نداشت برف و یخ از کجا تهیه می‌شد؟ سوال مهم و خوبی است و باید بدانید که در آن زمان‌ها تهیه همین دسر ساده کار آسانی نبود. افراد باید به بالای کوه‌ها می‌رفتند و بعد از کنار زدن یخ و برف‌های رویی برف‌های زیرین را جدا کرده و در ظرف‌هایی که با با روش سنتی عایق گرمایی و سرمایی شده بودند به شهر می‌آوردند بعد از آن این برف تمیز و سالم را با افشره انگور مخلوط می‌کردند و مصرف می‌کردند.
البته در برخی از شهرها یخچال‌هایی در دل زمین کنده شده بود یا به صورت طبیعی چنین یخچال‌هایی وجود داشت که مردم از یخ و برف آن برای درست کردن بستنی قدیمی ایرانی یا همان دسر خنک استفاده می‌کردند. اما برای شنیدن داستان بستنی به شکل امروزی همراه ما باشید تا ادامه داستان را بخوانید.

تاریخچه بستنی زعفرانی ایران

بستنی زعفرانی، بستنی ایرانی سنتی

احتمالا اولین تصویری که بعد از شنیدن نام بستنی سنتی به ذهن شما خطور می‌کند، بستنی زعفرانی با رنگ زرد زعفران است. بستنی وانیلی که در بسیاری از کشورهای خارجی، یکی از سنتی‌ترین و مشهورترین بستنی‌هاست، در ایران به شکل زعفرانی درست می‌شد. معمولا روی بستنی زعفرانی خلال پسته و بادام یا گل خشک‌شده محمدی هم می‌ریزند. اگر دقت کنید بستنی سنتی ایرانی با ذائقه مردم ایران سازگار شده است. در واقع در این بستنی‌ها زعفران و گلاب که هم در کشور ایران فراوان است و هم مورد پسند ایرانی‌هاست استفاده شده و هم برای تزیین آن از خلال پسته و بادام که در اکثر شهرهای کویری ایران به وفور از این محصول داریم، استفاده شده است. گل محمدی خشک شده هم در ایران بسیار وجود دارد. اما این تمام داستان بستنی ایرانی نیست. احتمالا اسم اکبر مشتی به گوش همه ما خورده ولی شاید ندانید که اکبر مشتی جز اولین افرادی بود که بستنی زعفرانی را به شکل امروز به عنوان بستنی سنتی ایران به مردم فروخت. مغازه او در خیابان ری تهران بود که در زمان خودش یکی از خیابان‌های معروف تهران به شمار می‌آمد. البته اکبر مشتی به جز بستنی سنتی، فالوده هل و گلاب را هم به مشتریان خود عرضه می‌کرد. جالب است بدانید که بعدها برند اکبر مشتی به سراسر جهان رفت و در بسیاری از کشورهای جهان اکبر مشتی را می‌شناسند. (البته بیشتر ایرانی‌ها)

اکبر جعفری ملایری که بعدها به نام اکبر مشتی معروف شد در ابتدا کار دیگری داشت و بستنی فروش نبود. او از تهران برای شمال کشور چای و شکر و برخی مواد غذایی دیگر را می‌برد و از آن‌جا هیزم برای تهران می‌آورد. اما در سن بیست سالگی با شخصی به نام ممد ریش (محمد ریش) آشنا شد که با درباریان ارتباط داشت و از طریق ممد ریش با بستنی آشنا شد. اکبر مشتی به چند دلیل مشهور است. اول اینکه بسیار سخت‌کوش بود و با توجه به اینکه در زمان وی هنوز یخچال به شکل امروزی وجود نداشت، مجبور بود به کوه‌های اطراف تهران سفر کند و هر روز برای تهیه یخ، وقت زیادی صرف کند. نکته دوم اینکه اکبر مشتی بستنی که نمونه اصلی آن خارجی بود را به شکل بومی تغییر داد. در واقع فرمول جدید بستنی ایرانی که هیچ شباهتی به نمونه خارجی نداشت را ساخت و این باعث شد که ایرانی‌ها ارتباط بیشتری با بستنی اکبر مشتی برقرار کنند. او از افزودنی‌های ایرانی استفاده کرد و این باعث شد که مردم استقبال بیشتری نسبت به بستنی‌های او داشته باشند.

تاریخچه بستنی نونی ایران

بستنی دارچینی، نوع دیگری از بستنی ایرانی 

در کنار بستنی زعفرانی، استفاده از دارچین در ساخت بستنی در ایران قدیم مرسوم بوده است. در واقع بستنی دارچینی، مانند بستنی زعفرانی درست می‌شد و فقط به جای استفاده از زعفران از دارچین برای مزه‌دار کردن آن استفاده می‌شد. بستنی دارچینی که رنگ قهوه‌ای داشت کمتر از بستنی زعفرانی جای خود را در خانه‌های مردم ایران زمین باز کرد. حتی امروز هم اگر به بستنی‌ فروشی‌هایی که بستنی ایرانی را می‌فروشند سر بزنید احتمالا بیشتر با بستنی زعفرانی روبرو خواهید شد.

نحوه ساخت بستنی در گذشته ایران 

بستنی سنتی ایران در دبه‌های دو جداره درست می‌شد. در جداره اول مواد بستنی ریخته می‌شد و در جداره دوم دبه ترکیبی از یخ و نمک ریخته می‌شد. دبه با ریتم مشخصی تکان داده می‌شد تا اینکه بستنی ساخته شود. این روش کمک می‌کرد تا بستنی در مدت زمانی که هم می‌خورد خنک بماند. بعد از درست شدن بستنی باید در همان روز بستنی به فروش می‌رسید. به دلیل اینکه در آن روزگار یخچال وجود نداشت و در صورتی که بستنی ساخته شده به فروش نمی‌رسید در روز بعد احتمالا همه بستنی آب شده بود و دیگر خریداری نداشت. 

بستنی نونی 

بعد از بستنی سنتی زعفرانی اکبر مشتی دو گونه دیگر از بستنی ایرانی به عنوان بستنی سنتی شناخته می‌شود. البته این دو نوع بستنی جدید‌تر هستند و احتمالا برخی از خوانندگان این مطلب ورود این بستنی‌ها به بازار را به یاد دارند. بستنی نونی شکل جدید‌تری از بستنی سنتی بود که به جای سرو آن درون ظروف، داخل دو نان که به شکل گرد طراحی شده بودند قرار داشت. بستنی نونی بین دو انگشت قرار می‌گرفت و با آب شدن کمی از بستنی و مخلوط شدن آن با نان طعم جذابی را برای مشتریان این نوع بستنی‌ها ایجاد می‌کرد.

بستنی آلاسکا و بسته یخی ایرانی

بستنی یخی یا آلاسکا 

در کنار این نوع بستنی، بستنی‌های آلاسکا یا بستنی یخی هم معروف شد. ابتدا این بستنی‌ها رنگ و طعم ثابتی داشتند و در ظروفی که با استفاده از پارافین خوراکی چرب شده بودند ساخته می‌شدند. کم‌کم این بستنی‌ها، که چوبی هم درون آن قرار داده شده بود تا سرو آن راحت‌تر باشد، در ایران محبوب شد. به مرور زمان طعم های جدیدی از این بستنی هم ساخته شد. لیمو، شاتوت، طالبی و هر چیز دیگری که می‌توانست طعم و مزه جذابی به محتوای یخ‌زده بستنی آلاسکا دهد، با آن مخلوط شد و افراد از این بستنی‌ها استفاده می‌کردند. بستنی‌های آلاسکا معمولا توسط چرخی‌ها در تهران و بسیاری از شهرهای ایران به فروش می‌رسیدند.


این مسیر رو به جلو موجب شد که به سرعت اتحادیه‌ای برای تولیدکنندگان و فروشندگان بستنی در ایران درست شود تا امروز، 1200 عضو این اتحادیه انواع و اقسام بستنی‌های ایرانی و خارجی (برگرفته از بستنی‌های خارجی)‌ را تولید و به مردم عرضه کنند. 
فصل بهار و تابستان بهترین زمان مصرف بستنی به عنوان دسر است و به دلیل وجود شیر و مواد مغذی این دسر یکی از مهم‌ترین دسرهای مردم ایران زمین از دیرباز تا امروز مطرح بوده است.

شیرینی تا

شیرینی تا

مجله اینترنتی شیرینی تا

فواید بی نظیر شکلات تلخ برای قلب انسان مطلب قبلی

فواید بی نظیر شکلات تلخ برای قلب انسان

تاثیراتی که کاکائو بر هوش شما دارد مطلب بعدی

تاثیراتی که کاکائو بر هوش شما دارد

نظر کاربران

نظر خود را بنویسید

برای خبرنامه ثبت نام کنید

به خبرنامه ما بپیوندید و اخبار جدید ما را دنبال کنید.